Υπήρξε τουλάχιστον μια καλή είδηση από αυτή τη σύνοδο κορυφής: οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν επιτέλους κατανοήσει ότι η άτσαλη λειτουργία με την οποία η Ευρώπη δανείζει χρήματα στις τράπεζες για να σώσουν τις χώρες, και στις χώρες για να σώσουν τις τράπεζες, δεν θα λειτουργήσει πια. Ομοίως, τώρα αναγνωρίζουν ότι τα δάνεια διάσωσης που δίνουν προτεραιότητα στο νέο δανειστή έναντι άλλων πιστωτών επιδεινώνουν τη θέση ιδιωτών επενδυτών, οι οποίοι και απαιτούν απλά ακόμη υψηλότερα επιτόκια.
Είναι βαθιά ανησυχητικό ότι οι ηγέτες της Ευρώπης άργησαν τόσο για να συνειδητοποιήσουν κάτι τόσο προφανές (και γνωστό ήδη εδώ και 15 χρόνια από την ασιατική κρίση). Αλλά αυτό που λείπει από τη συμφωνία είναι ακόμη πιο σημαντικό από αυτό που συμφωνήθηκε. Πριν από ένα χρόνο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνώρισαν ότι η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να ανακάμψει χωρίς ανάπτυξη, και ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με μέτρα λιτότητας. Ωστόσο, λίγα έχουν γίνει.
Αυτό που προτείνεται τώρα είναι η αύξηση κεφαλαίου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, μέρος ενός πακέτου ανάπτυξης περίπου $ 150 δισ.. Αλλά οι πολιτικοί είναι καλοί στο να ανασκευάζουν – ουσιαστικά μόνο ένα μικρό ποσοστό του ποσού αυτού αποτελεί νέους πόρους και ακόμα και αυτό δε θα μπει στο σύστημα αμέσως. Εν ολίγοις: τα διορθωτικά μέτρα - λίγα και αργοπορημένα - βασίζονται σε λανθασμένη διάγνωση του προβλήματος που βαρύνεται περαιτέρω από οικονομικές αστοχίες.
Τα πράγματα είναι χειρότερα στον τραπεζικό τομέα. Το τραπεζικό σύστημα κάθε χώρας υποστηρίζεται από την κυβέρνηση του. Εάν η ικανότητα της κυβέρνησης να στηρίξει τις τράπεζες μηδενιστεί, θα μηδενιστεί και η εμπιστοσύνη στις τράπεζες. Ακόμη και σωστά διαχειριζόμενα τραπεζικά συστήματα θα αντιμετώπιζαν πρόβλημα σε περιόδους οικονομικής ύφεσης όπως της ελληνικής και της ισπανικής. Με την κατάρρευση της φούσκας ακινήτων της Ισπανίας, οι τράπεζες της είναι σε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο.
Στον ενθουσιασμό τους για τη δημιουργία μιας «ενιαίας αγοράς», οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατάλαβαν ότι οι κυβερνήσεις προσδίδουν ένα είδος 'έμμεσης επιδότησης' προς τα τραπεζικά τους συστήματα. Οι τράπεζες αντλούν κοινωνική εμπιστοσύνη από την πίστη ότι εάν προκύψει κάποιο ζήτημα, η κυβέρνηση θα τις στηρίξει. Και, όταν κάποιες κυβερνήσεις είναι σε πολύ ισχυρότερη θέση από τους υπόλοιπους, η έμμεση επιδότηση αυτή είναι μεγαλύτερη για τις χώρες αυτές.
Το ευρώ ήταν λανθασμένο από την αρχή, αλλά ήταν σαφές ότι οι συνέπειες θα γινόντουσαν εμφανείς μόνο σε μια κρίση. Πολιτικά και οικονομικά, κατέφθασε με τις καλύτερες προθέσεις. Η ενιαία αγορά θεωρητικά θα προωθούσε μια αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίων και εργατικού δυναμικού.
Αλλά στις λεπτομέρειες κρίνονται όλα. Ο φορολογικός ανταγωνισμός σημαίνει ότι το κεφάλαιο δεν πάει όπου η κοινωνική απόδοσή του είναι υψηλότερη, αλλά εκεί πού μπορεί να βρει τις καλύτερες οικονομικές συνθήκες. Η έμμεση επιδότηση των τραπεζών σημαίνει ότι οι γερμανικές τράπεζες έχουν ένα πλεονέκτημα σε σχέση με εκείνες άλλων χωρών. Οι εργαζόμενοι μπορεί να φύγουν από την Ιρλανδία ή την Ελλάδα, όχι επειδή η παραγωγικότητά τους εκεί είναι χαμηλή, αλλά επειδή, με την αποχώρησή τους, μπορούν να ξεφύγουν από το βάρος του χρέους των γονέων τους. Η αποστολή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι η διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών, αλλά ο πληθωρισμός απέχει πολύ από το να είναι το πιο σημαντικό μακροοικονομικό πρόβλημα της Ευρώπης σήμερα.
Η Γερμανία ανησυχεί ότι, χωρίς την αυστηρή εποπτεία των τραπεζών και των προϋπολογισμών, θα αφήσει ανεξέλεγκτους τους πιο σπάταλους γείτονές της. Αλλά ξεχνάει κάτι βασικό: η Ισπανία, η Ιρλανδία, και πολλές άλλες δοκιμαζόμενες χώρες είχαν πλεονάσματα στους προϋπολογισμούς τους πριν από την κρίση. Η ύφεση προκάλεσε τα ελλείμματα, και όχι τα ελλείμματα την ύφεση.
Εάν οι χώρες αυτές έκαναν ένα λάθος, ήταν μόνο ότι, όπως σήμερα η Γερμανία, ήταν υπερβολικά εύπιστες έναντι των αγορών, έτσι ώστε (όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και τόσοι άλλοι) να επιτρέψουν σε μία φούσκα να αυξάνεται ανεξέλεγκτα. Αν εφαρμόζονται υγιείς πολιτικές και συσταθούν καλύτερα όργανα - το οποίο δεν σημαίνει μόνο περισσότερη λιτότητα και καλύτερη εποπτεία των τραπεζών, των προϋπολογισμών, και των ελλειμμάτων - και αποκατασταθεί η ανάπτυξη, οι χώρες αυτές θα είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, και δεν θα υπάρχει ανάγκη να τεθούν σε εφαρμογή τα ασφάλιστρα κινδύνου. Επιπλέον, η Γερμανία είναι σε δύσκολη θέση και στις δύο περιπτώσεις: εάν το ευρώ συνολικά ή οι οικονομίες στην περιφέρεια καταρρεύσουν, το κόστος για τη Γερμανία θα είναι τεράστιο.
Η Ευρώπη έχει μεγάλα αποθέματα ισχύος. Οι αδυναμίες της σήμερα περιορίζονται κυρίως σε εσφαλμένες πολιτικές και θεσμικές ρυθμίσεις. Αυτά μπορεί να αλλάξουν, αλλά μόνο αν οι βασικές αδυναμίες τους αναγνωριστούν - μια αποστολή η οποία είναι πολύ πιο σημαντική από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό μεμονωμένων χωρών. Εάν και τα διαρθρωτικά προβλήματα έχουν αποδυναμώσει την ανταγωνιστικότητα και την αύξηση του ΑΕΠ σε συγκεκριμένες χώρες, δεν προκάλεσαν την κρίση, και η αντιμετώπισή τους δεν θα την επιλύσει.
Η καιροσκοπική προσέγγιση της Ευρώπης στην κρίση δεν μπορεί να λειτουργήσει
επ 'αόριστον. Δεν είναι μόνο η εμπιστοσύνη στην περιφέρεια της Ευρώπης που φθίνει. Η επιβίωση του ίδιου του ευρώ έχει πλέον τεθεί υπό αμφισβήτηση. http://www.badmoney.gr
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου